Σκαρφαλωμένο σε υψόμετρο 170 μέτρων στην περιοχή Μηλάκι, το Ριζόκαστρο αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά ιστορικά μνημεία της Εύβοιας με πλούσια διαδρομή στο χρόνο
Η τοποθεσία του, ακριβώς στην ενδοχώρα πίσω από τον Ατμοηλεκτρικό Σταθμό Αλιβερίου, του εξασφάλιζε φυσική προστασία αλλά και πλήρη έλεγχο της ευρύτερης περιοχής. Πρόκειται για ένα οχυρό που κατασκευάστηκε σταδιακά, με την πρώτη φάση οικοδόμησης να χρονολογείται στις αρχές του 13ου αιώνα, ενώ οι τελευταίες παρεμβάσεις ολοκληρώθηκαν στα τέλη του 13ου ή τον 14ο αιώνα.
Σήμερα, από την αρχική επιβλητική κατασκευή, οι επισκέπτες μπορούν να περιεργαστούν έναν οχυρωματικό περίβολο που εκτείνεται σε διαστάσεις 43 επί 28 μέτρα. Τα τμήματα των τειχών που έχουν διατηρηθεί σε καλύτερη κατάσταση εντοπίζονται στη βόρεια και τη δυτική πλευρά του λόφου. Στο εσωτερικό του κάστρου διασώζονται τα θεμέλια ενός πανύψηλου τετράπλευρου πύργου, μαζί με λιγοστά ερείπια άλλων, μικρότερων κτιρίων που εξυπηρετούσαν τη φρουρά.
Η γεωγραφική επιλογή του συγκεκριμένου σημείου από τους κατασκευαστές του εξυπηρετούσε καθαρά στρατιωτικούς και αμυντικούς σκοπούς. Το φρούριο αποτελούσε κομμάτι ενός ευρύτερου, άριστα συντονισμένου δικτύου μεσαιωνικών οχυρώσεων. Οι σκοποί είχαν απρόσκοπτη θέα σε κρίσιμα περάσματα, όπως ο δρόμος προς το Βέλος και η μεγάλη πεδιάδα του Αυλωναρίου. Επίσης, η εγκατάσταση επέτρεπε τη συνεχή οπτική επαφή με τον γειτονικό πύργο στα Βελούσια κοντά στον Κουτουμουλά, διευκολύνοντας την ανταλλαγή σημάτων σε περίπτωση εχθρικής επιδρομής.
Η πρακτική αξία του Ριζόκαστρου επιβεβαιώθηκε αιώνες αργότερα, στην Ελληνική Επανάσταση του 1821. Οι εξεγερμένοι, ακολουθώντας τον Νικόλαο Κριεζώτη, κατάφεραν να καταλάβουν το ύψωμα. Υπό τις διαταγές του Ευβοιώτη οπλαρχηγού, το μεσαιωνικό κτίσμα βρήκε νέα χρήση. Μετατράπηκε σε κεντρικό προπύργιο των Ελλήνων αγωνιστών και ταυτόχρονα αξιοποιήθηκε ως φυλακή για τους αιχμάλωτους Τούρκους, βοηθώντας καθοριστικά στην πορεία του τοπικού απελευθερωτικού αγώνα.
